مقالات هنری:

آغاز تاریخ تمدن در هنر روم

 

روزنامه خبرجنوب، نگاه پنجشنبه، 20 آذر 1399، شماره 1340، ص 2 و 7.

 

 

مقدمه:

با اینکه تمایلات هنر اتروریا، در زمان خودش دقیقا مشخص نبود و هویت واقعی آن هم بخوبی معلوم نیست، ولی بر اساس اسنادی، مشخص گردید که مردمان اتروریائی در اواخر قرن هشتم ق.م. فرهنگ و هنر خود را در ناحیه ای از شمال و مغرب ایتالیا بوجود آوردند و بتدریج تاثیر آن را در شهرهای مرکزی ایتالیا و بویژه شهرهای واقع در شمال غربی (رم) خود را نشان دادند. بعضی از کارشناسان براین عقیده می باشند که اتروریایی ها در قرن هشتم ق.م. از آسیای صغیر به ایتالیا مهاجرت نموده بودند و برخی عقیده دارند که آنان از گروه نژادهای کاملا متفاوت ایتالیائی و خاور زمینی، شکل گرفته اند.

بهر صورت اتروریائی ها که دارای مهارت و دقتی خاص در هنر هائی چون سفالگری و فلز کاری بودند، پس از گستردن قدرت خود، شهرهائی چون (تاراکوینی)، (چروتری)، (ویبی)، (کیوسی)، (اورویه تو)، (وولچی)، را با رعایت اصول شهر سازی و مهندسی بر پا نموده و برای خود حکومتی قدرتمند بوجود آوردند که بعداز چند قرن با رومیها (که در حال کسب قدرت و نیرومند ساختن خود بودند) توان مقابله را در خود پیدا کردند. فرهنگ و هنر (اتروریا) در قرن پنجم ق.م. به کمال می رسد. از قرن چهارم و پس از شروع سرکوب نمودن آنان توسط رومیان، انهدام گردیده  و نهایتا در قرون اول ق.م. در مقابل قدرت همه جانبه رومیان از بین رفته  و در هنر روم مستهلک می شود.        

با توجه به آغاز تاریخ روم، سه نظر نقل گردیده است.

زیرا در حدود نیمه قرن هشتم ق. م، قوم لاتین که مشخصات اصل و نصب گذشته آنها دقیقا شناخته شده نیست، بتدریج کلبه های محل سکونت خود را بر هفت تپه که بعدها پایتخت امپراتوری پر قدرت روم را برایش نام نهادند، اتحادیه ده نشینی را تشکیل می دهد.

بنا بر روایتی شبیه به افسانه شهر رم، توسط پادشاه (رمولوس) در سال 753ق.م. بنیان گذاری شد و نام خود را نیز از او گرفته است.

 اتروریائی ها، بنا به روایتی در سال 575 ق.م. برهفت تپه روم تسلط یافتند و آنان بودند که شهر رم را مثل یک مرکز دولتی سازمان یافته به وجود آوردند.

با این توضیحات و علیرغم ابهاماتی که همچنان هم وجود دارد، امروز تاریخ ثبت و ظبط شده، روم باستانی را به سه دوره پادشاهی، جمهوری و امپراتوری تقسیم می کنند.

دوره پادشاهی: از 510 تا 753 ق.م. که تقریبا جنبه افسانه ای داشته است.

دوره جمهوری از 27 تا510 ق.م. که در این دوره، دو نفر قنسول با رای مردم و برای مدت یکسال انتخاب شدند و توانستند که جای شاه را بگیرند.

لذا کشور دارای مجلس سنا و هیئت قضات می شود و ملت به دو طبقه که شامل اشراف و عوام بود تقسیم می گردد.

دوره امپراتوری: از 27ق.م. تا 395 میلادی یعنی از زمان انتصاب آگوستوس به امپراتوری روم شرقی (بیزانس) و روم غربی تغییر می یابد. گفتنی است که طی سه قرن قبل و بعد از میلاد، دولت جمهوری و بعد امپراتوری روم، ضمن کسب قدرت بی نظیر نظامی به کشور گشائی پرداخت و تا انگلستان و جنوب اسپانیا، سراسر شمال افریقا، یونان، بخش غربی آسیای صغیر و ممالک اروپای مرکزی و سرزمین های واقع در کناره شرقی مدیترانه را زیر سلطه می گیرد و متصرفات سلوکیان در خاورمیانه را نیز به تصرف خود در می آورد، تا زمینه مساعدی برای دولت مقتدر اشکانی باشد.

ازاینرو، بویژه دوره امپراتوری، ضمن کسب افتخارات فراوان، در نخستین قرون بعد از  میلاد، موجباتی را فراهم نمود که کشور روم، سازمان های دیوانی، اجتماعی و لشکری را ایجاد نماید ودر زمینه معماری، شهرسازی، احداث بناهای عمومی، میادین اجتماعی و داد و ستد و جایگاه های ورزش های قهرمانی، ستون های یادبود تاریخی، کاخ ها، طاق نصرت ها و آمفی تئاتره و... به برتری دست یابد که موقعیت بی نظیری را برای آن کسب می کند.

آشنائی با اعتقادات رومیان:

رومیان(لاتنها) در آغاز اعتقاد به کیش و آئین (جانگری) (جان باوری) داشتند. ازینرو، در این باور بودند که رویدادهای طبیعی، سرنوشت انسان ها و گردش ایام، در اختیار نیروهائی است که در کوه ها، چشمه ها، رودخانه ها، جنگل ها و مانند آن زندگی می کنند.

رومیان از دخالت ارواح و مردگان در امور زندگی، بیم داشتند لذا جهت محفوظ ماندن از آسیب مردگان و برای سلامت و دوام خانواده و خانه خویش و فراوانی محصول و رونق کشت و کار، به دعا و نذر، متوسل می شدند و در اعیاد و مراسم خاص، جهت دفع شر و حفظ سلامت و بقاء خود شرکت می جستند.

از حدود نیمه قرن دوم ق.م. و در پی چیره شدن و تفرقه بین یونانیان، اعتقادات و افسانه های اساطیری یونانیان را کسب نموده و رب النوع هائی را با الهه ها و رب النوع های یونان منطبق ساختند

خصوصیت های هنر روم:

گروه کثیری از محققان بر این عقیده اند، هنر رومی همچنان قوم رومی، که اختلاطی از قبایل و نژادهای متفاوت داشتند، هنری التقاطی از هنر اتروریائی، یونانی و چه بسا با هنر اقوام خاوری، در هم آمیخته ا ند.

هنررومی شخصیت خودرا دیر به ظهور رساند، چراکه در آغاز، هنر اتروریائی بر آن پرتو افکند و تاثیر فراوانی داشت. از قرن دوم تا اواسط قرن پنجم ق.م. تحت تاثیر و نفوذ یونان بود و بدل سازی از آثار اصیل یونانی متداول گردید. اگرچه معماری و شهرسازی رومی، با آنکه هنوز رونقی نیافته بود در ماهیتی مستقل و ملی شکل گرفت و تالارهای مستطیل شکل (که اساس طاق نصرت گردید) را به وجود آورد، از قرن دوم ق.م. تا قرن نخست پس از میلاد، هنر رومی ماهیت اشرافی خود را حفظ نمود. حمایت سران دولت و اشرافیان موجب شد که رم پایتخت شهر جاودانی با پرستشگاه هی بسیار آراسته گردد. پرستشگاه هائی که یا بصورت گرد (چون پرستشگاه و ستاد شهر رم) یا به شکل مستطیل با ستون های تزئینی توکار در و دیوارهای مقصوره همراه با نیایشگاه اصلی در مرکز ساختمان (چون پرستشگاه فورتوناویرپلیس در رم) بر پا شدند، ولی وضعیت معماری  و شهرسازی و هنرهای  تجسمی و....که در خدمت اهداف سیاسی رم به کار گرفته بودند پا برجا ماندند.


پرستشگاه فورتوناویریلیس (اواخر قرن دوم ق.م.)

از دوره امپراتوری آگوستون یعنی طی سالهای 14 تا27 ق.م. پیکره تمام قد امپراتور آگوستوس با اجرائی دقیق و رسمی، ساختمان های بزرگ و نقش برجسته هائی که در آن کمال دقت و مهارت فنی لحاظ گردیده بود، برجای مانده است. در اواخر قرن اول ق.م. حکاکی روی سنگ های قیمتی و هنری کلا مطرح شد و طاق نصرت نیز به قالب رسمی و نهائی خود در آمد. از قرن اول تا قرن سوم میلادی، هنر رومی، بطور عمده در زمینه معماری جلوه گر شد. در اواخر قرن اول میلادی (آپولودور) معمار و مهندس معروف یونانی به دعوت قیصر تراژان روم، به کار پرداخت و آثار مختلف و متعدد معماری و شهرسازی، از بندر، بازار، نمایشخانه، پل های آبرسان و....را بوجود آورد. او با استفاده از استحکام مصالحی که به کار می برد، بر پا نمودن هلال های گشاد، گنبدهای بزرگ (با توجه به معماری خاور نزدیک) و زینت کاری با موزائیک (معرق فرنگی) را ممکن ساخت. گرچه در انواع معماری (هایاین) دوران، عناصر معماری رومی و مهارت و دقت آنان مشاهده می گردد، ولی با توجه به خصوصیات بنیادی معماری کلاسیک یونان که در این آثار مشهود است و تمایلات گوناگون و اختلاط عناصر غیر رومی که بویژه تا آخر دوره امپراتوری یعنی سده چهارم میلادی در هنر رومی باقی ماند، موجب شد آثار معماری در دوران مذکور از ارزش و اصالت هنری ملی و مستقل دور شود.

انواع هنرهای رومی:

 معماری رومی ریشه در معماری اتروریائی داشت و هرچند با افزایش قدرت و ثروت و جذب استادکاران و هنرمندان یونانی، خصوصیات معماری به شیوه یونانی مآبی (هلنی) جذب معماری رومی شد و برآن چیرگی یافت ولی هیچگاه تاثیر بنیادین معماری اترویائی را محور نساخت. با این همه، مرکز رم ،در زمینه معماری ابداعاتی بوجود آورد و فنون مهندسی ساختمانی را به کمال رساند و در برافراشتن بناهای پر ا بهت دوره امپراتوری، معیار و میزانی برقرار نمود تا قرن ها سرمشقی مورد تقلید و ستایش انگیز باقی بماند. بی مناسبت نیست که به صورتی فرق بین معماری رومی و معماری یونانی وجود داشت که  باید اشاره شود در قیاس با دوره کلاسیک یونان، معماری رومی بیشتر برجنبه های دنیوی و بهره وری تکیه نمود. معماری یونانی، نوعی پیکره سازی بود که می بایست از بیرون به تماشا در آید. در حالی که معماری رومی که به ساخت و پرداخت و زینت و فراخی داخل بنا توجه می کرد، عبارت بود از پیاده کردن اصول مهندسی در قالب ساختمانی سودمند و مفید برای استفاده انسانها. رومیان بیش از هر قوم دیگر در دنیای کلاسیک به ارزش گزینش اندازه ها و تناسبات درست و مبتنی براصول کلی برای ایجاد شکوه و عظمت ساختمانی، پی بردند و از آن شناخت در زمینه هنر بهره برداری شایسته نمودند و توانائی و ابداعات فنی آنان، ایجاد بناهائی با عظمت (پرستشگاه بعلبک) در سوریه در نیمه دوم قرن دوم میلادی یا آمفی تئاتر کولوسئوم به معنی غول پیکرروم درسال80 میلادی را ممکن ساخت. بناهای رومی غالبا با بتون، آجر و روکشی از ملاط گچ و خاکِهِ مرمر بخصوص برای درون خانه و یا پوششی از لوحه های نازک سنگ مرمر ساخته می شد.

 

در مورد تزئینات معماری باید گفته شود که رومیان در قرن دوم میلادی با استفاده از بتون اختراعی خود، سر ستون برگ کنگری قرنتی و سر ستون طوماری ایونیائی و زینت کاری های الحاقی دیگر را با سنجش و اعتدال به کار گرفتند و قاشقی های میله ستون (منظور شیارهای موازی و قائم است) را حذف نمودند. با گذشت زمان، رومیان ضمن آمیختن عناصر بیشتری از معماری و ستون سازی ایونیائی، دوریسی و قرنتی و خاصیت ستبری معماری اتروریائی (شیوه مختلط) را که تا قرن ها برجا ماند و حتی در دوران رنسانس نیز با استقبال عمومی احیاء شد را رایج ساختند. سنتی ترین ساختمان در معماری رومی، پرستشگاه بود که بر اساس نقشه اصلی اتروریائی برصُفه بلندی که با پلکانی مرکزی به سطح زمین می پیوست ساخته می شد و شامل رواق ورودی ستوندار با عمق زیاد بود که به مقصوره مرکزی (نیایشگاه) هم عرض خود، منتهی می شد و برخلاف پرستشگاه یونانی، دو جناح و پیشخان مقصوره باستونهای تو کار تزئین می یافت. وهمچنین پرستشگاه گرد از معماری های خاص رومیان است که دو نمونه از آن مربوط به قرن اول ق.م. در شهرهای رم و (تیوولی) برجا مانده است و نام آور ترین اثر پرستشگاه گرد (پانتئون) در رم است که از لحاظ شکوه و فراخی فضای درون خانه همتائی ندارد و از حدود 125 میلادی همچنان پا برجا است. از دیگر معماری های خاص رومیان می توان به حمام های عمومی خاص آنان که بویژه از قرن دوم ق.م. به بعد با تجمل و تفصیل بسیار چون تالارهای وسیع در مرکز و به گرد آن غرفه های متعدد برای ورزش و تفریحات و گرمخانه و خنکخانه و ولرمخانه مجزا و نیز حمامهای بخار و عرقگیری و استخر شنای سر گشاده و گاه کتابخانه بود، ساخته می شد که در واقع محفل و باشگاهی مجزا و مجهز برای زندگی اجتماعی و سرگرمی رومیان بود. نمایشخانه و آمفی تئاترهم در میان ساختمانهای شهری رومیان، ارزش و اعتبار خاص داشت که از قرون نخست ق.م. با سنگ بنا شدند و رفته رفته با عناصر تزئینی بیشتر و پیکره ها آرایش یافتند. بطورمعمول تالار نمایشخانه به شکل نیم دایره و میدان آمفی تئاتر ورزشی به شکل بیضی بود. نخستین نمایشخانه سنگی رم در سال 55 ق.م. و به دستور قیصر پمپئت و بزرگترین آمفی تئاتر ورزشی روم که (کولوسئوم) نام دارد به فرمان امپراتور (وسپازین) در سال 80 میلادی بر پاشد. از دیگر ساختما نهای شهر رم می توان به میدان عمومی که محل اجتماع عامه مردم برای داد و ستد های شخصی مشارکت در ا مور کشوری و دادخواهی، تالار شهری (جایگاه برگزاری انجمن ها و دادرسی ها) بود پیروزی های ملی که یکی از شاخص ترین آنها، طاق نصرت کنستا نتین می باشد، در رم و طی سالهای 212تا 215 میلادی بنا شده،  برپا می شود و به نقش برجسته های گزارشی و سنگ نبشته های تاریخی مزین می کردد. می دانیم طاق نصرت از سرمشق ها و میراث هائی بوده که از روم باستانی برای دوره های بعدی و دیگر قوم باقی مانده است.  

شهر سازی در هنر

رومیان به تقلید از یونانی ها، از قرن پنجم ق.م. شهرهای خود را با خیابان های عمومی روبروی هم می ساختند و خانه های شهری را در چهارگوش های حاصل از تقاطع خیابان ها بنا می نمودند. سرای رومی به طورمعمول از هشتی سر گشاده باحیاط خلوتی در مرکز و اتاق های قرینه به گرد آن تشکیل می شد و در وسط هشتی سر گشاده حوض یا منبع  قرار می گرفت که آب باران از بام ساختمان چهار سمت (با توجه به شیب تند ساختمان) به داخل آن می ریخت و ذخیره می شد.خانه معمولا یک یا در بعضی مواقع دو طبقه می شد و از قرن اول میلادی و در پی افزایش بهای زمین، ساختمان ها پنج طبقه و گاه با بالکون های تزئینی ساخته می شد که بقایایی از آنهادر شهر (اوستیا) بر جا مانده است.

پیکر تراشی در هنر روم

رومیان، در زمینه پیکره سازی ، تقریبا و در همه حال آثار اصلی یا بدل سازی های یونانیان را الگوی کار خود قرار دادند و ابتکار قابل ذکری از خود بروز ندادند. پیکر تراشی رومی به دو رشته اصلی تقسیم شد. اول چهردیس فردی و دوم نقش برجسته کاری . تندیس سازی به شکل طبیعی با باز نمایی دقیق خصوصیت چهره، که از ویژگیهای خاص هنر پیکر تراشی رومیان شناخته شده است و باید گفت هر دو شیوه پیکره سازی واقع نما و (پیکره سازی کمال بخش) یا آرمان نما در قرن دوم ق.م. از یونان به روم راه یافته و اشاعه پیدا کرده است ولی در نهایت ذوق عادی پسند و نظر موشکاف رومی که واقع نمائی را به حد اعلای ریز بینی و صراحت  بیان هنری رساند و این خاصیت بارز از یکسو می توانست زاده سنت چهره سازی دقیق اتروریائی و از سوی دیگر ناشی از اعتقاد و اشتیاق، اشرافیان رومی به نگهداری تمثا لی زنده نما از نیاکا نشان در خانه و در کنار خویش بود، با اینکه به سبب تاکید فراوان بر شبیه سازی علائم چهره هر فرد از باز نمائی کالبد و جامه پردازی باز می ماندند و از این جهت برخلاف یونانیان عمل می نمودند، گذشت زمان و در پی اصرار و تحمیل نظر امپراتوران مبنی برپیکر تراشی و چهره هیکل آنان در حالتی پر جلال و جبروت و ربانی پیکره سازی کلاسیک روم، از تعالی باز ماند و با انحراف از مسیر واقع بینی و واقع نمائی، به تصنع و تظاهر روی آورد، بگونه ای که از قرن سوم میلادی به زوال گرائید. بطورکلی نقش برجسته رومی نیز به دو نوع عمده تقسیم می شود.

1-     نقش برجسته گزارشی 2- نقش برجسته ترفینی .

                                             

نقش برجسته گزارشی، در گزارش رویدادهای تاریخی و ملی تا آن اندازه واقع بین و حقیقت گو بوده که جنبه سندیت پیدا می کند. از نمونه های ممتاز این نوع کار هنری، یکی در محراب صلح شهر رم (مربوط به سال 20 قبل از میلاد دوران امپراتور آگوستون) و دیگری برسطح ستون یاد بود تراژان (مربوط به 113 میلادی در میدان عمومی رم) است که هنوز پا برجا است.

 در رابطه با نقش برجسته تد فینی باید گفت در آغاز روی محل تد فین ظروف حا وی خاکستر فرد متوفی، سنگ مزاری عمودی نصب می نمودند بر سطحش چهره مرده، منتهی از سینه به بالا برجسته کاری می شد در شروع دوره امپراتوری صحنه های عادی زندگی روزمره و همچنین تصاویر تمثیلی برسنگ مزار نقش می شد. در آرامگاه مجلل ثروتمندان و اشراف بر قبرها، درون اطاقی نقش برجسته از صحنه های عادی زندگی و تصاویر اساطیری و تمثیلی به میزان زیادی به اجرا در می آمد. همچنین برسطح بیرونی تابوتها تزئینات گل و برگ و ظروف های خاکستر مرده و ریشه گل های تزئینی، به صورت برجسته نقش می شد. در این نکته مهم لازم است که این هنر حتی در مرحله رونق و مطرح بودن خود، از مرحله و حد هنری وامانده و ازمقررات خارج شد و به ابتکاری دست نزد و همراه چهار چوبی خاص و بی ابتکار ارائه می گردید.

نقاشی در هنر روم

شناسائی هنر نقاشی روم به طور عمده از بررسی نقاشیهای دیواری جامانده از اواخر دوره جمهوری و اوایل امپراتوری روم میسر و مقدور است و می توانیم که این گونه آثار در حفریات شهرهای جنوبی ایتالیا ،پمپئی و هرکولانئوم و استابیا (که سال 79 میلادی ودر پی آتش فشانی کوه و زوو درزیر خاک خاکستر آن دفن مانده بود) بدست آمده است. البته آثار دیگری در شهرهای روم و اوستیا از دوران رنسانس به بعد کشف شده است.

بررسیهای به عمل آمده در خصوص نقاشی های دیواری پمپئی و هرکولانئوم مؤید آن است که این آثار چیزی اقتباساتی منحط از هنر یونانی مآبی (گرچه مدرکی دال بر بدل سازی رومی از روی اصل یونانی در دست نیست) نمی باشد و می دانیم که  نقاشان یونانی به روم و دیگر شهرهای ایتالیا دعوت و به کار هنری گماشته می شدند. که امضاء تنی چند از آنان در پای آثار مکشوف خود نشانگر این واقعیت می باشد. قرائن زیادی هم نشان می دهد که دفاتر تمرین نقاشی رومیان بر اساس سنت های یونانی تدوین و نیز بسیاری از نگاره ها و تمثال های دینی به کار گرفته شده در نقاشی های رومی به طور واضح از یونانی اخذ شده و ماخوذ است. باهمه این اوصاف (ترکیب وحدت آفرین) یا (ترکیب بندی) و طرز اجرای مضامین نمایانگر سلیقه و دید خاص هنرمندان رومی آن دوران است.

درنتیجه آنکه نقاشی رومیان هم مانند پیکرتراشی آنها حاصل تلفیقی بود از اصول و موازین کلاسیک یونان با آنچه که هنرمندان  رومی با واقع نمائی و برداشت ساده و صریح خود از مناظر طبیعی و رویدادهای اجتماعی و صحنه های عادی زندگی روزانه به وجود آوردند.همچنین باید گفته شود نقاشی رومی با وجود آنکه در زمینه آفرینندگی و اصالت در میان تجلیات هنری دنیا، مقام و منزلتی در خور توجه ندارد، اما به خاطر جذب میراث هنری دنیای باستانی و انتقال آن به دنیای مسیحیت اهمیت قابل ملاحظه ای رارد.

در خصوص نقاشی با عنایت به نمونه های بدست آمده در شهر کامپانیای ایتالیا (مربوط به قرون سوم تا پنجم ق.م.) ونیز آثار دیگری که در شهرهای روبی و پستوم و از مقابر بدست آمده، می توان چنین نتیجه گرفت که نقاشی رومی تاکید را بر طراحی گذارده و بعد درون خطوط دمگیر با کناره ساز را با رنگ های تخت روشن پرمی کرده ست.البته قابل ذکر است که بگوئیم در آثار مورد بحث نفوذ نقاشی تدفینی اتروریا (آمیخته با نفوذ شیوه یونانی مآبی) است مشهوداست. از نقاشی های دیواری رم، نمونه های متعددی که متعلق به خانه های اشرافیان دولتمند بوده،کشف شده که نشانگر پسند آنان از برخی خصوصیات شیوه یونانی مآبی است.از جمله نقاشی های روی که ضمنا مورد توجه نقاشان نامدار اروپا همچون (واندایک)، (روبنس)، (پوسن) نیز از لحاظ بدل سازی قرار گرفته، نقاشی مجلس ازدواجی است که تعلق به دوره اگوستی داشته و در سال 1605 میلادی کشف و هم اکنون در کتابخانه واتیکان نگهداری می شود. همچنین از عمارت های اجاره نشینی شهر اوستیا نمونه های نقاشی قابی کوچک همراه با برخی تزئینات داخلی مناسب با سلیقه مرده طبقه متوسط بدست آمده است.

از اوایل دوره مسیحیت دو نوع منظره سازی است. اول مناظری که گاهی با کمال بخشی آرمانی و یا توهمات شاعرانه مانند عنصری فرعی ضمیمه مجالس اساطیری و قهرمانی می شد تا به آنها شکوه و زیبائی بیشتر بدهد. دوم اینکه در مقام مضمون اصلی و بخاطر نمایش زیبائی های طبیعت یا توصف عینی برگ، گل، میوه، پرنده و جانور با دقتی استادانه و با رعایت اصول ژرفا نمائی و تاریک و روشن کاری اجرا می شد.

این مورد را ارزیابی کنید
(3 رای‌ها)
محتوای بیشتر در این بخش: « مروری بر مکاتب و سبک های کلاسیک

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

اين وب گاه در ستاد ساماندهی پایگاه های اينترنتي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ثبت گردیده است.

صفحه اصلی   |   زندگینامه هنری   |   پرتره های چهره های ماندگار   |   گالری نقاشی   |   گالری خوش نویسی   |   مقالات    |    یادداشت ها   |   تماس با ما

| All Rights Reserved. All contents available on this website are copyrighted by ONLINE PARVAZ ART GALLERY© 2006-2021 |

كليه حقوق مادی و معنوی اين وب گاه محفوظ و هرگونه انتشار يا استفاده از تصاویر و مطالب آن، تنها با ذکر منبع، آزاد است. ۱۴۰۰-۱۳۸۵©

| براي استفاده هرچه بهتر از سايت، پيشنهاد ما به شما، استفاده از مرورگرهای Google Chrome و firefoxMozilla Firefox  است. |