مقالات هنری:

پیدایش هنر ماقبل تاریخ

روزنامه خبر جنوب - نگاه پنجشنبه - 3 تیرماه 1395


 همانگونه که در تاریخ هنر مکتوب است، بخش آخر دوره چهارم زمین شناسی که از آن با نام پارینه سنگی یاد شده، از حدود 10000 تا 40000 سال ق.م. ادامه یافته و بشر ماقبل تاریخ در این دوره نه تنها موفق به ساخت ابزارها و اسلحه های ابتدائی با سنگ های ناهموار گردیده، بررسی های دقیق امروز، توسط کاوش گران، از مردمان آن زمان که دارای زندگی بر پایه شکار و صید ماهی و گرد آوری ریشه و میوه گیاهان داشته اند، نقاشی ها و کنده کاری هائی نیز بر دیواره و سقف غارهائی که به نظر می رسد، اقامتگاه یا پرستش گاه آنان بوده، آثاری به دست آمده است.

نقاشی بر سقف و دیوار غار و کنده کاری روی سنگ با دوده ذغال یا سوخته استخوان مخلوط با  چربی جانوران و یا با موادی نظیر خاک سرخ، گل اُخرا، که نقوشی ساده و انتزاعی را شامل می شده، به تصور اینکه با کشیدن و طراحی مکرر اندام جانوران برصخره ها، تعداد آنها بیشتر و نسلشان بارورتر می شود و نیز با این آرمان و آرزو که انسان ها قادرند که در شکار دسته جمعی خود بر جانورانی که غذای اصلی آنها را تامین می نموده چیره گردند، انجام یافته است. به همین دلیل و منطق بوجود آمدن هنر نقاشی و کنده کاری بر بدنه غار و صخره، به بیش از 20000 سال ق.م. تخمین زده شده است. لذا، کنده کاری روی چوب و استخوان نیز از بدایع آن دوران است که پس از نقاشی و کنده کاری بر  غارو صخره پدید می آید.

ابتدائی ترین اشکال، مربوط به آثار بدیع مذکور، شامل تصاویر انتزاعی و بسیار ساده ای است که از اندام انسانهای در حال شکار جانوران با پیکان و کمان، یا رقصهای گروهی مردان و زنان به جای مانده را ملاحظه نمود. زیرا می توان این تصاویر گویا را در طراحی های موجود و یا وجود گله های چهار پایانی مانند گوزن، گاو وحشی و بز را با همان ترکیب جادویی که شرح آن گذشت، از آن دوران در تصاویر موجود، مشاهده نمود.

درحدود 12000 سال ق.م. بشر پیشرفت بزرگی در طراحی و نقاشی و دقت در شبیه سازی نموده، که نمونه های بارز آن شکل های یک نواخت شبیه سازی و حجاری شده است. زیرا اینگونه تصاویر رنگین گاو وحشی و گوزن، بر سطح صخره های غار آلتامیرا در شمال اسپانیا و همچنین در فون دوگوم فرانسه کشف گردیده است.

در مورد دوره پارینه سنگی، تمثال و پیکر زن در مفهوم مادر و زاینده و یا رب النوع های کوچک، منجمله ونوس ویلندورف، با قدمتی تا حدود 15 هزار سال ق.م. (کنار رود دانوب کشف شده است) و همچنین کنده کاری و نقاشی صخره ای در مغرب دریای خزر و ناحیه لرستان و غار لاسکو در فرانسه را می توان یادآور گردید.

پیدایش دوره نوسنگی نیولیتیک مربوط به حدود 8000 سال ق.م. را می توان یادآور شد، چون انسان در آن عصر قادر به ساخت ابزار مورد لزوم خود بوده، که اشیاء با سنگ صیقل خورده می شود، به کشاورزی و دامداری می پردازد و کم کم زندگی بادیه نشینی در پیش می گیرد، سعی در ساختن محل سکنی دارد و از زندگی انفرادی دوری می گزیند. انبار و محل ذخیره برای غلات خود را در جای اَمن میسازد و سعی در حراست از محل سکونت خود دارد که نشانه هایی از قدیمی ترین استحکامات شناخته شده از کهن ترین زمان تا به امروز را در شهر اریحا در فلسطین امروزی بصورت قلعه های سنگی که برای دفاع از محل سکونت و معیشت خود برپا کرده اند می توان مشاهده نمود.

دوره نوسنگی، علاوه برساخت انواع و اقسام ابزار و سلاح مانند نوک پیکان و تیغه چاقو و تبر با سنگ صیقل خورده، سفالگری، آن هم سفال منقوش همراه با تصاویری که برگرفته از طبیعت می باشد، رایج می شود. در نتیجه، ابزار و ظروفی چون کوزه و ظرف و پیاله و حتی مجسمه های کوچک اندام انسان و حیوان، ساخته و عرضه می شود. آثار سفالگری از دوره نوسنگی در جنوب غربی ایران (متعلق به هزاره هفتم ق.م.)، در بین النهرین (مربوط به هزاره هفتم ق.م.) و در مصر (متعلق به هزاره پنجم ق.م.) و سرانجام در اروپا (متعلق به اواخر هزاره پنجم ق.م.) کشف شده است و گیرشمن عقیده دارد که زادگاه سفالگری، در ایران می باشد. و نخستین سفالینه ها نیز توسط مردمانی که حدود هزاره هشتم ق.م. در کوهستان های بختیاری زندگی می کرده اند ساخته شده و حتی بر این اعتقاد است که نخستین امکانات پخت سفال را نیز همان اجاق های ساده که برای پخت غذا و گوشت شکار مورد استفاده قرار می گرفته، انجام می داده اند.

به همین ترتیب، تمدن نوسنگی در چین از هزاره چهارم ق.م. با ساختن سفالینه هائی از گل رُس و نقوش هندی شروع می شود، ضمن آنکه آثار بدست آمده گویای پیدایش این تمدن در آسیای شرقی و جنوب شرقی، منجمله در سیام یا تایلند امروزی است. از اوایل هزاره دوم و از زمان پادشاهی سلسله شانگ در چین نیز ساخت پیکره ها و ظروف و اشیاء مفرغی (که عموما جنبه مصرف آئینی یا تدفینی داشته اند و همراه با جسد متوفی در قبر جاسازی می شدند)، معمول می گردد. همچنین از همین دوران نیز نوعی خط که به صورت قرار گرفتن  اشکال مختلف اندام و اشیاء نوشته می شده در میان چینیان رواج می یابد.

در دره سند از هزاره چهارم ق.م. سفالگری با نقوش مختلف به اشکال جانوران و بعد به تدریج نوعی خط مذکور یا صورت نگاشت اختراع می گردد.

آثار مکشوفه در خاور نزدیک و بین النهرین و جنوب غربی و مرکز ایران، مانند راس شمره، حسونا، تپه خلف ارپاچیه در عراق، شوش و تپه سیلک کاشان نشان دهنده آن است که تمدن یاد شده، در نواحی واقع در شمال خلیج فارس تا سوریه در آغاز  هزاره ششم ق.م. از جهت سفالگری، پیکرتراشی و شهرسازی و نیز صنایع نساجی مطرح و حتی دوران پر رونقی را می گذرانیده است.

دوره مس و سنگ که برای سهولت در ارتباط گفتار و نوشتاری در عصر مفرغ، دوره بعدی تمدن انسان ها می باشد و در خاور نزدیک، در حدود 4300 ق.م. و پس از استقرار تمدن بین النهرین جنوبی با مرکزیت شهر اور و دوره نوسنگی خاتمه می یابد و در دره نیل نیز از اوایل هزاره چهارم ق.م. دوره نوسنگی پایان می گیرد تا تمدن تکامل یافته تری با کشاورزی، معماری شهری، فلز کاری، سفالگری، پیکر تراشی، نساجی، بافت حصیر و رسم خط صورت نگاشت، شروع شود.

هرچند که در فاصله سال های 1520 تا 1542 میلادی و با تسلط یافتن اسپانیا، بر امریکای جنوبی و مرکزی، بسیاری از آثار قومی سه تمدن بزرگ و پیشینه دارآزتک در مکزیکو ،مایا در یوکاتان، مکزیکوی جنوبی، گواتمالا، اینکا در پرو و بولیوی از بین می رود و بسیاری از آثار هنری بومیان تمدن های مذکور، از بین میرود ولی هنوز هم آثار با اهمیتی از این تمدن ها موجود است، از جمله آثار مهم باقی مانده از این تمدن ها پرستشگاه های سنگی بزرگ به شکل هرمی چند طبقه و پله دار، که گاهی به بلندی 70 متر به جا مانده است و ترکیبی از تمثال های سنگی، سفالین خدایان در بخش های کوچک و محصوری از آنها باقی مانده، نگهداری می شد.

براساس بررسی ها و تحقیقات به عمل آمده و آثار مکشوفه مشخص گردیده که نخستین ساکنان قاره آمریکا، مهاجرانی از آسیا و از مردم شمال چین بوده اند که نخست وارد آمریکای شمالی و از آنجا متدرجا به سمت مرکز آمریکا می روند و نهایتا در نواحی آمریکای مرکزی و بخشی از شمال آمریکای جنوبی استقرار می یابند. این انسان ها از هزاره دهم تا هزاره سوم ق.م. دوره پارینه سنگی را با شکار و گرد آوری آذوقه ولی با کُندی، رکود و بدون پیشرفت محسوس در زمینه های مختلف هنری و اقتصادی سپری ساختند و از آن زمان به تدریج به مرحله نوسنگی وارد و به کشاورزی و دامداری پرداختند. ضمن آنکه سفالینه های یک رنگ، پیکره های خر سنگی، حکاکی برروی سنگ را با مضامین دینی به وجود آورده و پرستشگاه ها و خانه های همان را نیز ساخته اند. این مردمان از حدود 200 میلادی به بعد به ترقی و پیشرفت هنرهای خود پرداخته و دولت شهرهای نیرومند با معماری قابل تحسین، پیکر تراشی و نقاشی دیواری، سفالینه های رنگین، زیور آلات متنوع و حکاکی های روی سنگ یشم سبز و سنگ مزارهای با نقوش درشت بصورت کند کاری و حکاکی را  به وجود آورده تا آنکه در حدود 1520 میلادی با تهاجم اسپانیایی های استعمارگر مواجه گردیدند و همانگونه که یاد آوری گردید تمدن آنها به تدریج منقرض گردید. محمدعلی پرواز - نقاش پرتره های پیشکسوتان و چهره های ماندگار شیراز

این مورد را ارزیابی کنید
(382 رای‌ها)

نظرات بازدیدکنندگان:

(*) :موارد الزامی

اين وب گاه در ستاد ساماندهی پایگاه های اينترنتي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ثبت گردیده است.

صفحه اصلی   |   زندگینامه هنری   |   پرتره های چهره های ماندگار   |   گالری نقاشی   |   گالری خوش نویسی   |   مقالات    |    یادداشت ها   |   تماس با ما

| All Rights Reserved. All contents available on this website are copyrighted by ONLINE PARVAZ ART GALLERY© 2006-2017 |

كليه حقوق مادی و معنوی اين وب گاه محفوظ و هرگونه انتشار يا استفاده از تصاویر و مطالب آن، تنها با ذکر منبع، آزاد است. © 1396-1385

| براي استفاده هرچه بهتر از سايت، پيشنهاد ما به شما، استفاده از مرورگرهای Google Chrome و firefoxMozilla Firefox  است. |